کونفرانس مونیخ و چەند قسەێک

یارسانمدیا
شنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۴ 2025, Aug 09

دویای اخراج پنج عضو لە طرف سازمان دموکراتیک یارسان وەخاتر نقض کردن سیاست سازمانی و تکڕوی و عدم ڕعایتکردن اسوول تشکیلاتی لە همایش “هاوکاری ملی ارا نجات ایران” موجێک لە باس و گفتگو لە جامعەی یارسانی و کوردستانی دروس بیگە کە نیازمند تحلیل و آنالایز عمیقترێکە.

برخلاف افرادی کە کەفنە گەرد موجێک لە احساسات و تاهدێک کونەدوسی بووتە بەشێک لە تحلیلەکانیان و جانبدارانە بانگەواز ئەڕا یەکیەتی و دیالوگ کەن و جەوهەر باسەکە منحرف کن، من باوەڕ دێرم دەرکردن ای پنج نفرە نەک تەنها شتابزەدە و برخلاف سیاست سدی نیە، بەڵکە کاملا لە جی خوی بی، چوین عملکرد ای افرادە لە گوزەشتیچ بارها وەگەر سیاسەت سدیا مغایرت داشتگە و باید مودتها پێش سدی اقدام ارا جڵوگیری لە تاکڕووی و بێپرنسیپی سیاسی ئی افرادە بکرداتا.

ای افرادە بارها خت گشتی  و سیاست کلان سازمان وەژێر سوئاڵ بردنە و گوفتمانێک لە ناو عموم مردم و سازمانگەل سیاسی دروستکردنە، کە سدی پاشگردانێکە لە جەریانات سەلتەنەت تەڵەب و رضا پهلوی وە ناجی و ڕزگارکر مردمان ئێران زانێ. البتە سدی جور گشت جەریانێکتر حەق خویە وەگەر هەرلایەنێک هاوپەیمان و دوستایەتی بکەێت، ئەما وە سیاسەتێک موستەقڵ و لەچوارچێوەێ بەرنامە و ئەساسنامەێ سازمانەکە.

دوستان پنج نەفەرە هەتا وەر لە کونفرانس مونیخ بارها لە جەلەسەگەل سدی و لە محفلگەل ڕەسمی و غیر ڕسمی دیدگاگەلێک بەیان کردنە کە لە تضاد آشکار وەگەرد اسول تشکیلاتی و اهداف سیاسی سازمان دموکراتیک یارسان بییە. مواضع مکرر ئی افرادە لە حمایت بیقید و شرط لە شخس آقای رضا پهلوی وەعنوان رهبر آیندەی ئێران و هەتا وەعنوان پادشاە مشروع دویای فروپاشی جمهوری اسلامی، نە تەنها وەگەرد ساختار دیدگای شورایی سازمان دموکراتیک یارسان ها لە تناقض، بلکە لە وگرد ستراتیژی و آیندەبینی سازمانا، کە داواێ سیستمێک لامەرکەزی و دیموکراسی پارلمانی کەێت، هالە تضادا.

ڕوابت ژێروەژێر و لەژێرپا نایین ئسولگەل تشکیلاتی و سازمانی ئی افرادە ساڵهاس لە لایەن رابەری سدیوە، تحموڵ کریاگە و همایش مونیخ ادامەی هەمان بەرنامەی ژیروەژیر ئی دوستانە بی.

یەکیک لەو نکات فرە قابل توجە لە ماجرای کنفرانس مونیخ، نادیدە گردن جایگای نمایندەێ ڕەسمی و کادر ڕهبەری سدی کاک فریدون کرمی یە. کاک فریدون کە نمایندەێ ڕەسمی سازمان لە کنفرانس مونیخ بی، وەدەلیل ئەوێکە حازر نەوی بچووتە ژێربار سانسور لەلایەن بەرگوزارکنندەگانوە و ساڵون کونفرانس ترک کرد، لەحاڵێکا دوستان پنج نەفەرە نەک ساڵون ترک نەکردن و وەگرد کادر ڕهبەریانا هیچ هەمانگیک نەکردن، بەڵکو لە پیامیک نوعیک بیعت و سرسپردگی خویان ارا آقای پهلوی تکرار  و جور رهبر انقلابی دوران گزار لە جمهوری اسلامی وکالت دانە پی. سخنرانی ای افرادە نەک تەنها فاقد هماهنگی وەگەرد موضع ڕەسمی سازمانا بی، بەڵکو لە تضاد ئاشکارا وەگرد اسول بنیادین سازمان دموکراتیک یارسان، مەخسوسەن حفظ استقڵال و ڕەدکردنەوەێ شەخسپرستی قرار گردووی. ئی موضوعە خەتاێک ناخودآگا نییە، بەڵکو تەمام ئسول تشکیلاتی و سیاسی ئی جەریانە بێتە ژێر سوئاڵ.

معیارگەل دووگانە اپوزسیون کوردی و انکار حق یارسانیەکان ئەڕا ئورگانیسێرە کردن خویان

یەکیک لەوچاڵشگەل کە سدی هەر لە دویای دامەرزانێوە وەگەردیا ڕوویوە ڕووی بیگە، عدم تمایل حیزبگەل کوردی ارا هاوکاری و هەماهەنگی وەگەرد ئی سازمانا بیگەسە. لەحاڵێکا یارسانیەکان بەشێک جیایناپەزیر لە بافت اجتمایی و فرهەنگی کوردستانە و وەعنوان یە جامعە مستقل و داراێ هەویەت خاس خوێ، حەق دێرێت سازمان سیاسی خوێ داشتووت و تەڵاش بکەێت لە ئایندەی گوزار لە جمهوری اسلامی مدافع حەق وحقوق یارسانییەکان بووت و هاوپەیمانی و هامکاری وەگەرد لایەنە ئێرانیەکان ئەڕا زامن کردن خواست ئی جامعە، دروست بکەیت. فرە لە جەریانە کوردییەکان نە تنها حازر نییەن وەگەرد ئی جەریانە هاوکاری بکەن، بەڵکو حازریچ نییەن وەڕەسمیەت بناسننە. فرە لەی جەریانگەلە لەڕێگەی هەوادارگەل یارسانی خویانوە گشت هەوڵیک ئەڕا بەدناوکردن ئی جەریانە داگنە و تەڵاش کەن سدی وەعنوان جەریانێک ضد کوردی بناسنن.

تەفرەچیین جەریانگەل کوردی و نادیدەگرتن سدی لەلایەن احزاب کوردیوە، سدی ناچار کردگە کە ئەڕا پێشبرد هدەفگەل سیاسی و اجتمایی خوێ وەگەرد جەریانگەل پان-ایرانیست و تاممیتخوا بچووتە هاوکاری و هاوپیمانی. ئییە نەک وەخاتر ئەوەیکە کە سدی فرە چشت مشتەرەک وەگەرد ئی جەریانگەلا دێرێت، بەڵکو لەسەر زەرورەت و ئەڕا خوێ چەسپاندن لەگوڕەپان سیاسی ئێرانی بیگە. وەگەرنە سدی فرە خاڵگەل مشتەرەکێک وەگەر جەریانگەل کوردیا دێرێت تا جەریانگەل تەمامیتخوا و پان-ایرانیستی.

جریانگل کوردی متاسفانە شناخت و آگاهی کمیک لە بارەی موقعییت سیاسی، جغرافیایی، اقتصادی و فرهنگی مردم یارسان دیرن و تا زمانی پلورالیسم سیاسی و فرهنگی و فرەرەنگی جامعەی کوردسان جور یک حقیقت تاریخی و عینی قبول نکن و وارد گفتگو و هاوکاری وگرد لایەنگەل یارسانیا نون، ناتوانن لەی خەتە لە جغرافیای زاگرس تاسیرات چندانی داشتون.

احزاب کوردی باید قبول بکن سدی عەمرێک واقع لە گوڕەپان سیاسی کوردستانی و ئێرانییە و جایگاە سیاسی و مردمی خوێ دیریت. جریانگل کوردی باید خاس بزانن، هاوکاری نکردن وگرد سدی، بیشتر زمینەی اوە فراهم کیت کە سدی پای خوی لە مرکز زیاتر محکم بکیت و جور آکتوریک بالفعل و بالقوە خوی نیشان بیت. بشداری سدی لە ناو هاوپیمانگل ایرانی لە چەن سال گذشتە و مخصوصا لە زمان جنبش ژن، ژیان، آزادی ای حقیقتە بیشتر ثابت کرد.

دووگانەگی و دووڕووی جەریانگەل کوردی ئەوەسە کە زمانێک خوێان وەگەرد جەریانگەل ملی گەرا و پان-ایرانیستی چنە دیالوگ و هاوکاری، جور بەشێک لە استراتیژی سیاسی و عەقڵانی ئی جەریانگەلە تلقی بووت، ئەما ئەگەر سدی هەوڵ دیالوگ و هاوپەیمانی بێیەیت، وە خەیانەتکار، انحرافگەر و سازشکار متهمێ کەن. ئی دووگانەگییە نیشانە ئەوەسە کە جەریانگەل کوردی، جەریانگەلێک پاوەنخواز و هەر حرەکەتێک کە لەچوارچێوەێ ئایدیولوژی و خواست ئەوان نەووت، قوبولێ ناکەن.

سدی و جامعەی یارسان باوەڕ دێرێت کە ئایندەی ئێران باید بەر مەبنای پزیرش پلوراریسم ئایینی، زووانی، نەتەوەیی و سیاسی بنا بنریەت. هیچ گروپێک فارغ لە پیشینە یان توان سازمانی، حق ئەوە نەیرێت ادعای سخنوری یان نمایندەگی نەتەوە یان جامعەێک بکەێت. تجروبەێ تولانی تردکردن جامعە یارسان و بێبەشکردنیان لە سازماندەهی خویان هەمیشە بەشێک بیگە لە ئەوەێکە ئی جامعە تعلق خاتر وە هیچ لایەنێک نەیاشتوون و هەمیشە وەچەو گومانوە بڕوواننە لایەنگەل کوردستانی و ئێرانی. تەمرین دموکراسی و مردمسالاری لە پراکتیکا خوێ نیشان دەێت، نەک لە بەیانیەگەل پڕزرق و بەرق.

سازمان چووی تووانێت لەی بحرانە گوزەر بکەێت؟

وە لەوەر چەو گرتن جنبەگەل موختەلف ئی حادسە و پیامەدەکانێ ئەڕا انسجام درون تشکیلاتی سدی. ئیسە سوئاڵ ئیسە، ئایا سازمان چووی تووانێت لەی بحرانە عبور بکەیت و مسیر خوی وە حفظ استقلال سیاسی و انسجام درون سازمانی ادامە بێیەیت؟

جووا ئی سوئاڵە حالە گروو دەرکێک واقعبینانە لە عمق اختلافات سیاسی و هەڵوژاردن راهکارگەلێک لەسەر اساس ئسول سازمانی و تشکیلاتی، نەک مصلحت اندیشیگەل کوتاەمدت و دوستی ستحی. لەیرە من وەچەند خاڵ ئشارە کەم، کە شیایەد بتووانێت راهنمایک بووت ئەڕا عبور لەی وەزعیەت فعلییە.

١. بازتعریف مرزگەل ایدیولوژیک و هەویەتی سازمانی

ئەڕا ئەوێکە سازمان بتووانێت لە ئایەندەیا ڕێگر بووت لە دووبارە بینەوەێ هەمچین بحرانگەلێک، فرە زەرورییە کە مەرزگەل گفتمانی خوێ وەئاشکارا تعریف بکەێت. نەباید ئی تەسەورە دروس بووت کە سازمان تووانێت چەندها گرایش ضد وەیەک، ئەڕا نموونە نێروگەل جمهوریخوا، سکولار، ئایینی، عدم تمرکز و همچنین هەوادارگەل سلطنت طلب، تووانن لەی سازمانە جێ داشتوون. ئی چەند نگرش و دیدگای متفاوتە لە ساختارگەل سیاسی، تاریخی و فلسفی وەگەرد یەکا هانە تضاد.

٢. شفافسازی ساختارگەل انضباتی و مکانیزمگەل بەرخورد

ئی حادسە نیشاندا کە بەرنامە و ئەساسنامە سازمان نیازمند بازنگرییە، مەخسوسەن لە رابتە وە پیشگیری، پیگیری و واکنش وە تخلفات فکری و تشکیلاتی. بیین بندگەلێک شفاف در خسوس مرزبندی اندیشەگەل سیاسی درون سازمانی و نحوەێ ڕویوەڕوی بیین وەگەردیانا، وەتەقویت و مشروعیت تسمیمگیریگەل ئایندە کمک کەێت.

٣. لزوم وەفاداری وە ئسول، نەک اشخاس یا سازشگەل سطحی

لە شرایەتێکا کە گروپێک وەگەرد ئەرزشگەل بنیادین سازمانا، ئەڕا نموونە بەیعەتداین وە شەخس کە وەگەرد دونیابینین و فلسەفەێ سیاسی سدیا، کە باوەربیین وە دیموکراسی مشورتی، ضد فردمحوری و متکی وە شور و مشارکت جمعییە، قسەکردن لە “ئاشتی” مفهومێک بێمحتوا و هەتا گومڕاکنندەس. ئاشتی زمانێک مانا دێرێت کە اختلافات لە حاشیەێ اهداف مشترک بووت، ئەما لەێرە اختلاف نە تاکتیکییە بڵکە استراتیژیک و بنیادیینە.

٤. هوشیاری لە مقابڵ پروژەگەل نفوز سیاسی و تخریب گفتمانی

ناووت لەیادمان بچووت کە جامعە یارسان جوور ئەقلیەتێک حاشیەنشین هەمیشە لە معرض نفوز نیروگەل تکرکا، کە هەدەفێک تر دێرن ، سعی کەن لە تخریب و دگرگونسازی گفتمان درون تەشکیلاتی سدی. هەر وەی خاترە بەرخورد وەگەرد ئی نوع انحرافاتگەلە، تەنها رێگەێ حفظ استقلال سیاسی و تشکیلاتی سدییە.

٥. سرمایەگوزاری ئەڕا ئاموزش سیاسی درون سازمانی

اختلافات ئاخرە نیشاندا کە بەشێک لە ئەندامگەل ئی سازمانە دچار سردرگمی هویتی بیگنە. بازنگری لە روند جذب، ئاموزش و تسبیت ئسول فکری سازمان، ئەمرێک زەرورییە و تا ئەندامگەل سازمان درک دەقیقترێک لە مسئولیەت سیاسی و تشکیلاتی خویان داشتوون.

لە کولیەتا باید وە شجاعتوە قەبوول بکریەت کە بڕێک مەوقع “جیایی ئاگاهانە” وە مراتب سازندەتر و اخلاقیترە لە “ئاشتی سطحی”، هەمزیستی زاهری. وەحدت واقعی لە کنار یەک بیین نییە، بەڵکە اسولگەل و ئەزشگەلێک بنیادینە کە وەگەرد یەکا دیریمە.

سەفەر ئەزیزی

٨/٨-٢٠٢٥

بازدیدها: 1870