قتل خاموش در حاشیه‌ها

یارسانمدیا

پطرس احمدی

5.1.2026

نگاهی به سرکوب اعتراضات در مناطق کردنشین ایران

در هفته‌ها و ماه‌های اخیر، بار دیگر جغرافیای رنج در ایران به شکلی ناعادلانه تکرار شده است؛ این‌بار در غرب کشور و به‌ویژه مناطق کردنشین. از ایل ملکشاهی در استان ایلام تا جعفرآباد کرمانشاه، اعتراضاتی که ریشه در گرانی، تورم افسارگسیخته، بیکاری و فروپاشی معیشت دارند، با پاسخ همیشگی جمهوری اسلامی مواجه شده‌اند: سرکوب، سکوت و کشتار.

این اعتراضات نه مسلحانه بوده‌اند و نه جدایی‌طلبانه؛ بلکه فریادی اجتماعی برای بقا و کرامت انسانی‌اند. مردمی که زیر بار فشار اقتصادی خرد شده‌اند، به خیابان آمدند تا حداقل شنیده شوند. اما پاسخ حاکمیت، بار دیگر استفاده بی‌رحمانه از نیروهای امنیتی، بازداشت‌های گسترده و شلیک به معترضان بود؛ سناریویی تکراری که کردستان، کرمانشاه و ایلام آن را بیش از دیگر مناطق تجربه کرده‌اند.

تکرار یک الگوی خطرناک

آنچه امروز در غرب کشور می‌گذرد، یادآور روزهای تلخ خیزش «زن، زندگی، آزادی» است؛ زمانی که مناطق کردنشین در خط مقدم اعتراض ایستادند و بیشترین هزینه را پرداختند، بی‌آنکه حمایت متناسبی از سوی سایر شهرها یا واکنشی قاطع از سوی مجامع بین‌المللی شکل بگیرد. این الگو—پیش‌قراولی اعتراض و پیش‌قراولی در سرکوب—به شکلی نگران‌کننده در حال تکرار است.

سکوتی که شریک جرم است

سکوت مجامع بین‌المللی در برابر سرکوب خونین معترضان، به‌ویژه در مناطق حاشیه‌ای و قومی، پرسش‌برانگیز و دردناک است. بیانیه‌های کلی و بی‌اثر، نه مانع گلوله می‌شوند و نه جان انسانی را نجات می‌دهند. در داخل کشور نیز، عدم همراهی گسترده مردم سایر شهرها—به هر دلیل، از ترس تا فرسودگی—عملاً دست حاکمیت را برای تمرکز سرکوب بر «حاشیه‌ها» باز گذاشته است.

مسئله فقط کردستان نیست

اعتراضات کنونی مسئله یک قوم یا یک منطقه نیست. گرانی، تورم و بیکاری مرز قومی و جغرافیایی نمی‌شناسد. اگر امروز صدای اعتراض در ایلام و کرمانشاه با گلوله پاسخ داده می‌شود، فردا نوبت شهرهای دیگر است. تجربه نشان داده است که سرکوب در حاشیه‌ها، تمرینی برای سرکوب در مرکز است.

ضرورت همبستگی

آنچه می‌تواند این چرخه خشونت را متوقف کند، نه خشونت متقابل، بلکه همبستگی سراسری و شکستن سکوت است؛ هم در داخل کشور و هم در سطح جهانی. کردهای غرب ایران بار دیگر هزینه‌ای سنگین برای مطالبه حقوق ابتدایی پرداخته‌اند. پرسش اینجاست: آیا این‌بار صدایشان شنیده خواهد شد، یا باز هم قتل‌عامی دیگر در حاشیه‌ها، بی‌سر و صدا به پایان خواهد رسید؟