سیری تاریخی بر سیستم، دولت و حکومت ایدئولوژی اسلامی/ولائی

 

یارسانمدیا

حکیم سهرابی، سید اشکان حسینی

حق زن در قوانین جمهوری اسلامی

ما در ایران با هرچه روبرو هستیم، از جمله قوانین، هنجارها، رفتارها، کنش واکنش‌های رسمی، طبقاتی و عرفی در پی‌جویی سرنخ به آن سرمنشأ می‌رسی که حکم می‌راند بر همه چیز؛ و آن حاکمیت ایدئولوژیک اسلامی است.

مبحث پیشرو اختصاص داده شده به ربط ایدئولوژی اسلامی و نقش آن در رابطه با جایگاه و حقوق زن در جمهوری اسلامی

ـ حقوق زنان در قوانین جمهوری اسلامی ایران براساس ترکیبی از قوانین اسلامی (فقه شیعه) و قوانین مدنی تنظیم شده است.

این قوانین بر پایه تفسیر خاصی از شریعت اسلامی استوار هستند که در بسیاری موارد حقوق زنان را محدودتر از حقوق مردان در نظر می‌گیرند.

ـ در اسلام اصولاً زن به عنوان یک انسان کامل به رسمیت شناخته نشده است و اجازه‌ی تجاوز به زنان بصورت کاملاً رسمی چه در سنت پیامبر اسلام و چه در قرآن صادر شده است، از جمله:

ـ در آیه ۲۴ سوره نساء به صراحت قرآن اجازه می‌دهد به زنانی که اسیر می‌شوند حتی اگر شوهر داشته باشند تجاوز صورت گیرد.

ـ در سوره بقره آیه ۲۲۳ به صراحت زنان را ملک و کشتزار مردان معرفی کرده است و در این آیه به شکلی کاملا مشخص قرآن از زنان بعنوان کشتزار مردان یاد می‌شود و این اجازه را می‌دهد که به هر شکلی که می‌خواهند با زنان و ندیمه خود رابطه جنسی برقرار کنند.

۱. حقوق خانوادگی:

ازدواج:

دختران برای ازدواج نیاز به اجازه‌ی ولی (پدر یا جد پدری) دارند، حتی اگر به سن قانونی و به استقلال فکری و مالی رسیده باشند.

مهریه:

زن در هنگام عقد ازدواج حق دارد، مهریه‌ای را به عنوان حق مالی طلب کند.

طلاق:

به طور عمده در اختیار مرد است، جز در موارد خاص مانند (عسر و حرج، غیبت شوهر، یا شرایط ضمن عقد) می‌تواند درخواست طلاق کند.

 

۲. حقوق شغلی و اجتماعی:

اشتغال:

زنان می‌توانند در بسیاری از مشاغل فعالیت کنند، اما برخی محدودیت‌ها مانند (قضاوت) وجود دارد، همچنین در پست‌های کلیدی در سطح مدیریت و رهبری کشور یا قوای سه‌گانه حق ندارند و انتخاب یا انتصاب نمی‌شوند.

حجاب اجباری:

رعایت حجاب در اماکن عمومی و محل کار برای زنان اجباری است و عدم رعایت آن می‌تواند منجر به مجازات از جمله (حبس و شلاق) شود.

۳. حقوق مدنی و سیاسی:

ـ حق رأی و کاندیداتوری:

زنان حق شرکت در انتخابات و کاندیداتوری برای مجلس و شوراها را دارند، اما هنوز شورای نگهبان امکان ریاست جمهوری زنان را محدود کرده است.

ـ ارث:

سهم ارث زنان نسبت به (برادران، شوهر) کمتر معمولاً (نصف و یک‌سوم) است.

ـ شهادت در دادگاه:

شهادت دادن دو زن معادل شهادت یک مرد است.

۴. حقوق کیفری:

ـ قصاص:

در جرایم قصاصی، پرداخت نصف دیه مرد برای قصاص زن الزامی است.

ـ دیه:

دیه زن در بیشتر موارد نصف و به مراتب کمتر از دیه مرد است.

در جمهوری اسلامی ایران که تمامی قوانین بر پایه قوانین اسلامی و (فقه شیعه اثنی عشری) بنا شده است، حتی اجازه دوچرخه و موتور سواری را از زنان سلب و خروج زنان از کشور را منوط به اجازه و تایید  شوهر و یا سرپرست قانونی آن بنا نهاده است.

حق کشی و عدم رعایت حقوق زنان در جمهوری اسلامی ایران و تأثیر آن در قتل‌های ناموسی:

ـ حق کشی و عدم رعایت حقوق زنان در جمهوری اسلامی ایران تاثیر مستقیمی بر افزایش قتل‌های ناموسی دارد، چندین عامل در این زمینه نقش دارند:

۱. نظام حقوقی و فرهنگی:

در برخی موارد قوانین و مقررات موجود در ایران، مانند حمایت از «ناموس» خانواده، به ایجاد فضایی می‌انجامد که در آن قتل‌های ناموسی به عنوان یک اقدام مشروع تلقی شود، به خصوص، در شرایطی که قوه قضاییه و نیروی انتظامی به طور جدی با این نوع قتل‌ها برخورد نمی‌کنند، حس (impunity) یا عدم مجازات برای مرتکبین افزایش می‌یابد.

۲. محدودیت‌ اجتماعی و اقتصادی:

زنان در ایران با محدودیت‌های زیادی در زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مواجه هستند. این محدودیت‌ها می‌تواند منجر به بروز رفتارهایی شود که برخی از خانواده‌ها آنها را غیر قابل تحمل می‌دانند و در نتیجه به قتل‌های ناموسی منجر می‌شوند.

۳. نابرابری‌های جنسیتی:

نابرابری‌های عمیق اجتماعی و اقتصادی بین زنان و مردان به ایجاد شرایطی می‌انجامد که در آن زندگی و انتخاب‌های زنان تحت کنترل شدید خانواده و جامعه قرار می‌گیرد، این کنترل می‌تواند به طور مستقیم با افزایش خطر قتل‌های ناموسی مرتبط باشد.

۴. فقدان حمایت‌های حقوقی:

زنان در ایران به طور کلی از حمایت‌های قانونی کافی برخوردار نیستند. در مواردی که زنان از خشونت یا تهدید از سوی خانواده خود شکایت می‌کنند، ممکن است به جای حمایت، با قضاوت‌های منفی یا بازجویی‌های مکرر مواجه شوند.

بطور کلی، عدم رعایت حقوق زنان توسط سیستم حاکم بر ایران و فرهنگ مردسالارانه در ایران که این نیز تاثیر مستقیمی مستقیم دارد از ایدئولوژی حاکم، موجب بروز و تداوم قتل‌های ناموسی می‌شود.

برای مقابله با این پدیده نیاز به تغییر کلی در قوانین، و تعمیرات اساسی فرهنگ و نگرش‌های اجتماعی وجود دارد.

جایگاه زن در جامعه و فرهنگ‌های مختلف به عنوان یکی از موضوعات مهم و چالش برانگیز مطرح است.

زنان نه تنها در خانواده، بلکه در تمامی جنبه‌های زندگی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نقش حیاتی دارند.

زن به عنوان یک شخصیت مستقل می‌تواند در ایجاد تغییرات مثبت در جامعه موثر باشد.

هر زنی که به توانایی‌ها و استعدادهای خود باور داشته باشد، می‌تواند موانع را پشت سر بگذارد و به اهداف فردی و جمعی خویش دست یابد.

در ادبیات و هنر، زنان همواره الهام بخش خلاقیت و زیبایی بوده‌اند. اشعار، داستان‌ها و آثار هنری که به زندگی و تجربه‌های زنان می‌پردازند، نشان دهنده‌ی عمق احساسات و تفکرات آنهاست.

جایگاه زن باید با نگاهی مثبت و حمایتی دیده شود و برای تحقق برابری جنسیتی باید تلاش کنیم، هر زنی که به تحقق آرزوها و آرمان‌هایش می‌پردازد، در حقیقت چراغی است که راه را برای دیگران روشن و به پیشرفت جامعه کمک می‌کند.

در نهایت باید به یاد داشته باشیم که قدر و ارزش‌های هر فرد، چه زن و چه مرد، به توانایی‌ها، ایده‌ها و تلاش‌های او بستگی دارد و جامعه‌ای موفق است که در آن به همه‌ی اعضای خود احترام بگذارد و فرصت‌های برابر را فراهم سازد.

اگر در جامعه به جایگاه و ارزش زن توجه شود باعث ایجاد خانواده و طبیعتاً جامعه‌ای قدرتمند و پایدار خواهد شد، که متاسفانه ایدئولوژی و نگرش اسلامی در جمهوری اسلامی جامعه و خانواده را از این سمت دور می‌کند. لازم به ذکر است زن پیرو دین یاری بر اساس جدا با تبعیض جنسیتی، از تبعیض عقیدتی و نژادی نیز روبرو است و این سبب می‌شود زن یاری از شهروند درجه سوم و چهارم نیز فروتر محسوب شود. براساس برنامه‌ریزی برای نگارش مقالات سلسله وار در زیر عنوان این موضوع یعنی “سیری تاریخی بر سیستم، دولت و حکومت ایدئولوژی اسلامی/ولائی” بحث آخر را بیشتر باز نمی‌کنیم و در آینده مفصل به بخش‌های مربوط به خود به آن‌ها خواهیم پرداخت.

بازدیدها: 144