“سازمان دمکراتیک یارسان” نامی مناسب و درست برای سازمان سیاسی یارسانی

یارسان مدیا
١٧\٣\٢٠١٩

امیر سلیمی:
هنگامی کە جامعەای یارسان اعلام حضور و موجودیت سیاسی کرد و بوسیلەی ابزار سیاسی دست بە فعالیت و کنش سیاسی زد، فضای سیاسی جامعە کوردستان ایران خود را در برابر واقعیت تاریخی آن سردرگم و آشفتە یافت.

بازیگران این میدان، بالاخص احزاب، از روی تساهل یا اکراە نتوانستند از کانالهای رسمی تشکیلاتی خود وارد بحث و گفتگو شوند و ازشهای سیاسی و اجتماعی این سازمان را از منظر سیاسی و فلسفی مورد تحلیل و تجزیە قرار دهند، بلکە از طریق مهرەهای سیاسی و ابزارهای رسانەای دستگاە تبلیغاتی خود نگرش بدبینانە و غیر دمکراتیک سیاستگذاران اصلی این جریانات را بە کانون خانوادە، اجتماع و جامعە کوردستان منتقل کردند. هدف و نیت غائی از بکارگیری این روش تبلیغاتی نە روشنگرانە، بلکە توجیەگرانە و تا اندازەی خصمانە و تحریک آمیز بود. تبیلغات منفی آنها، بیشتر بطور شفاهی و در بین لایەهای ضعیف و بی ثبات جامعە انجام می گرفت، کە هیجان برانگیز اما زودگذر بود، و امروز دیگر آثار و تاریخ این رفتارها قابل استناد نیست و حافظە تاریخی عوام خود را بری از ضبط و حفظ آن می داند، و مبلغین خود را از شایعەپراکنیهای تحریک آمیز تبرئە کردەاند. احزاب با داشتن تصور محدودی از آزادی و مسئولیت، عدم استعداد و بلوغ سیاسی کافی خود را بە نمایش گذاشتند و درک و تحلیل فعالین سیاسی در مورد خلا‌ء جدی در مبارزە برای تمام متنوعات بە اثبات رسید. ازآنزمان تاکنون سازمان دمکراتیک یارسان توانستە است این خلاء را پر کند و بە یک ضرورت و خواست اجتماعی در جامعەای یارسان جواب دهد.

تهمتهای کە بە سدی روا دیدە شدە است بیشتر سیاسی بودە است تا اینکە فلسفی یا معرفتی. اسم یارسان بیشتر مورد حملە و هجومهای لفظی و چند نوشتە باصطلاح انتقادی قرار گرفتە است، ولی برنامە و فلسفە سدی، کە بر اساس ارزشهای جهان روا تدوین و تنظیم شدەاست، هیچوقت بە نقد کشیدە نشدە است و این دیدگاە فوق را تقویت و تأیید می کند.

سازمان دمکراتیک یارسان و هوادان و اعضاء آن بر این حقیقت آگاە هستند کە متون دفتری “یاری” از زاویای منافع و مصالح مشخص و تحت تأثیر سابقەی فکری و نظری افرد یا سازمانها مورد تفسیر و تأویل قرار می گیرد. افراد و سازمانها ، هرکدام، بنوبەی خود و از زوایەی نگاە و نظرگاە خود تاریخ و تاریخ اندیشەی یاری را تفسیر و توضیح می دهند. اکثر این تفاسیر یا صرفا دینی است و یا غیر دینی، و هیچکدام از آنها بستر ، زمینە و فرایافت زمانی تاریخ “یاری” را در نظر نگرفتەاند. این نگرش تقلیل گرایانە از “یاری” بیشتر بخاطر خالی کردن آن از هستەی اصلی خود است کە در متون دفتری با “کلام فریاد بر می آورد کە از بنیان برای زندە کردن آیین ” یاران، کوردان و ایران” شهر بە شهر می گردد. “در ویژ و در ویژانی” کە آگاە یا ناخودآگاە بە “درویش و درویشان” تقلیل دادە شدەاند، با کشف راز (سلطان) “در” و تربیت سلطان، او را بە پادشاهی برگزیدند تا اینکە دوبارە قدرت را بە زاگرس بازگردانند.

یارسان اسمی است مرکب از دو جزء “یار” و “یارسان”. با توجە بە کلامهای دفتری “یار” مترادف “دوست،معشوق،دوست،رفیق، محبوب و آشنا” است و “سان” ظرف یا بستری اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و دینی برای گروهی، جمعی یا انبوهی انسان، یا محدودە جغرافیای و مکان و ماوا است. همانطور کە “خاسان” ( خوبان در لهجە گورانی) یعنی جم “خاسها”، “جم راسان” یعنی جم ( راست روان) و یا “کوردسان” بمعنی محل زیست “کوردها”، “یارسان” در کلامهای دفتری اشاراتی دارد کە در برهم گیرندە معانی “سرزمین” و ” جامعە” است. مترادفهای دیگری کە در دفاتر یاری برای نام یارسان مورد استفادە قرار گرفتە است “گوران” ( گبر، گەور و گاور کە در ترمینولوژی فقە اسلامی بمعنی کافر است) و “طایفە سان” می باشند. در یک مورد نیز نامی از “کاک یان” بردە شدە است، اما بغیر از این “کاکە” در مورد “پیر بنامین” بکار گرفتە شدە است و خیلی دیگر از بزرگان یاری منجملە بابایادگار و شاە ابراهیم یکدیگر را “کاکە” خطاب نمودەاند. ناگفتە نماند کە “کاکە” در بعضی از گویشهای زبان کوردی بمعنی “برادر بزرگتر” است.

سازمان دمکراتیک باور دارد کە جامعە یارسان در طول تاریخ هزار سالەی خود، از دوران بالویل (سدە دوم هجری) تا کنون، در تناسب با موقعیت خود و با توجە بە شرایط سیاسی و اجتماعی غالب با تیزبینی، هوشیاری و دوربینی گزینەهای ابزار مبارزاتی خود را انتخاب کردە است و هستی گرایی یا خودگوهرگری یارسان بعنوان معنا و هدف زندگی آزاد هستە این نگرش مبارزاتی را تشکیل دادە است. آنچە در مرنو اتفاق افتاد چیزی بیش از تلاشهای مکرر برای احیاء و یا بازسازی مناسبات و نظام ماقبل اسلامی در سزرمین زاگرس نبودە است.

ادبیات سیاسی و نگاە فکری سدی بر این استوار است کە تلاش و مبارزە برای احیای باورها، نظام اخلاقی و ارزشی، نظام اجتماعی و سیاسی ما قبل اسلام در زاگرس از دیرباز (از قرن دوم بعدا از اشغال زاگرس) از طرف شخصیتهای تاریخی و تأثیر گذار یارسانی بر اساس اصول نظام شرط “پیرو پادشاهی” و جهان بینی “دونادون”شروع شد. شخصیتهای فوق در مقابل خدای باصطلاح “پاک” ابراهیم اساس “تشبیە و تجسیم” برای خدا قائل بودند و شکل انسانی را بە او بخشیدند و خدای بی زمان و مکان و بی شکل ابراهیم را بە چالش کشیدند. تمام جنبشهای اجتماعی و یا مبارزات اجتماعی و سیاسی در ایران در قرنهای اول، دوم و سوم (بالویل،باوە سرهنگ و باوە خوشین در این دورە زمانی زیستەاند) و هشتم و نهم (باوە جلیل، باوە ناوس و سهاک در این دورە زمانی زیستەاند) شکل دینی داشتە و در نقابی از عرفان و دین تجلی کردە است و جز این نمی توانست باشد. حرکت و خیزش یارسانیان نیز از این قاعدە مستثنی نیست. این امر را بە آسانی از مجموعە مناسبات اجتماعی و دیگر محدویتهای تاریخی باید قابل درک باشد. باید بیاد داشت کە از سال ٦٣٢ با انتخاب ابو بکر بعنوان خلیفە تا قرن ١٣ را دوران یا عصر “خلیفە – شهریار” و “شهریار – خدا سالار” بودە است.

مبارزە و مقاومت سیاسی و مدنی و فرهنگی یارسانیان در برابر نیروهای شرطلب و خونریز تلاش و کوششی مغرورانە برای آشتی، همزیستی و کثرت گرایی فرهنگی ، اتنیکی و آیننی در منطقە است. سازمان دمکراتیک یارسان بمثابەی وسیلەای مبارزاتی با بیدار و هوشیار کردن افراد – خفتەگانی همچون سیدە شیانی- بر ای تحقق آرمانهای چند صد سالە مردمان زاگرس مبارزە می کند.

امیر سلیمی

اسلو،

١٦ مارس ٢٠١٩

بازدیدها: 362