یارسانمدیا
٢١ نوڤمبر ٢٠٢٦
نویسندە: فریدون کرمی
هشداری درباره سوءاستفاده احتمالی از محرومیت در روستاهای یارساننشین سرپلذهاب، قصرشیرین و غرب ایران
مردمی را که سالها از حقوق اولیه خود محروم ماندهاند، نمیتوان با چند تخته فرش، چند پتو و بستهای آذوقه از حق پرسشگری، عزت انسانی و هویت تاریخیشان محروم کرد.
مردم یارسان در غرب ایران، بهویژه در روستاهای سرپلذهاب، قصرشیرین، دالاهو و دیگر مناطق یارساننشین، دهههاست با محرومیت، کمبود امکانات، تبعیض و دشواریهای طاقتفرسای اقتصادی و اجتماعی دستوپنجه نرم میکنند.
این مردم، با پیشینهای دیرینه، فرهنگی ریشهدار و باورهایی استوار بر راستی، پاکی و حرمت انسان، در سختترین شرایط نیز کوشیدهاند اصالت، همبستگی و شرافت انسانی خود را پاس بدارند.
اما پرسش اینجاست: چرا مردمی که حق برخورداری از مدرسه مناسب، خدمات درمانی، مسکن ایمن، اشتغال و زندگی شرافتمندانه دارند، باید برای ابتداییترین نیازهای زندگی چشمانتظار کمکهای پراکنده و گاه تبلیغاتی باشند؟ چرا نهادهای مسئول تأمین خدمات عمومی و رسیدگی به مناطق محروم، درباره وضعیت این روستاها پاسخگویی کافی ندارند؟
از تکفیر دیروز تا خیرخواهی امروز؛ پرسشهایی که بیپاسخ ماندهاند
در ماههای اخیر، گزارشها و نگرانیهایی درباره فعالیت برخی چهرههای مذهبی، از جمله فردی با نام «ملا هیوای پالانی»، در روستاهای یارساننشین مطرح شده است؛ فعالیتهایی شامل توزیع فرش، پتو و مواد غذایی، کمک به خانوادههای کمدرآمد، رسیدگی به بیماران و مشارکت در بازسازی مدارس. همچنین ادعاهایی درباره پیشینه مواضع افراطی و ارتباط برخی از این افراد با نهادهای امنیتی مطرح شده است که بررسی دقیق و مستقل اسناد مربوط به آن ضرورت دارد.
کمک به نیازمندان، اگر صادقانه، بدون تبعیض، بدون تحقیر و بدون انتظار منفعت انجام شود، عملی انسانی و شایسته احترام است. اما نیکوکاری زمانی اعتبار دارد که کرامت انسان را حفظ کند، نه آنکه فقر او را به نمایش بگذارد.
اگر افرادی در گذشته از تریبونهای مذهبی، پیروان آیین یارسان را با واژگانی چون «کافر»، «نجس» یا «مرتد» تحقیر کرده یا مراوده با آنان را ناروا دانستهاند، اکنون باید درباره مواضع پیشین خود آشکارا پاسخ دهند. تغییر دیدگاه و کنار گذاشتن تعصب ارزشمند است؛ اما اعتماد عمومی با چند تصویر تبلیغاتی و ویدیوی نمایشی ساخته نمیشود.
پرسشهای اساسی همچنان پابرجاست
- چه چیزی تغییر کرده است که کسانی که دیروز یارسان را تکفیر میکردند، امروز خود را خیرخواه آنان معرفی میکنند؟
- آیا نگاه تبعیضآمیز گذشته بهصراحت کنار گذاشته شده است؟ چه شواهدی این تغییر را تأیید میکند؟
- آیا حرمت اعتقادات و هویت مستقل مردم یارسان، بدون هیچ قیدوشرطی، به رسمیت شناخته میشود؟
- منابع مالی این فعالیتها از کجا تأمین میشود و چه کسانی بر توزیع کمکها نظارت دارند؟
- آیا خانوادهها آزادانه و آگاهانه با تصویربرداری از خانه، چهره، فرزندان و شرایط معیشتی خود و انتشار این تصاویر موافقت کردهاند؟
- آیا کمکها بدون هیچ انتظار مذهبی، سیاسی، تبلیغاتی یا شخصی ارائه میشوند؟
این پرسشها مطالبه شفافیت و پاسخگوییاند؛ پاسخ به آنها حق مسلم مردم است.
فقر مردم نباید به ابزار تبلیغات تبدیل شود
خانه یک خانواده محروم، صحنه نمایش نیست. رنج یک مادر، بیماری یک پدر، نیاز یک کودک و سفره خالی یک خانواده نباید وسیله کسب شهرت، اعتبار مذهبی یا منفعت سیاسی شود.
کمکی که با دوربین وارد خانه محرومان میشود، باید پیش از هر چیز رضایت، حریم خصوصی و عزت آن خانواده را محترم بشمارد.
هیچ انسانی به دلیل نیاز مالی نباید احساس کند که موظف است مقابل دوربین بایستد، از کسی تمجید کند یا درباره باورهایش توضیح دهد. مردم یارسان حق دارند کمک دریافت کنند، بدون آنکه هویت مذهبیشان زیر سؤال برود، تصویری از محرومیتشان بدون رضایت منتشر شود یا احساس بدهکاری و وابستگی به کمککنندگان پیدا کنند.
مسئولیت حکومت را نمیتوان با چند بسته کمک پنهان کرد
ساخت و بازسازی مدرسه، تأمین امکانات درمانی، رسیدگی به خانوادههای کمدرآمد، توسعه زیرساختهای روستایی و ایجاد فرصتهای اشتغال، از مسئولیتهای نهادهای عمومی و دستگاههای اجرایی است. فرمانداریها، استانداری، دستگاههای خدماترسان و دیگر نهادهای مسئول باید درباره عملکرد و بودجههای اختصاصیافته به این مناطق پاسخ دهند.
فعالیت خیریه میتواند مکمل خدمات عمومی باشد، اما هرگز نباید جایگزین حقوق شهروندی شود. مردم یارسان صدقه نمیخواهند؛ عدالت، برابری، احترام و حقوق قانونی خود را میخواهند.
آنان نباید برای برخورداری از مدرسهای مناسب، درمان یک بیمار یا داشتن سقفی ایمن، نیازمند تأیید هیچ شخصیت مذهبی یا وابستگی به هیچ جریان فکری باشند.
هوشیاری، نه دشمنی؛ همبستگی، نه تفرقه
غرب ایران، از سرپلذهاب و قصرشیرین تا دالاهو و ثلاث باباجانی، سرزمین دیرینه همزیستی انسانهایی با باورها، زبانها و آیینهای گوناگون بوده است. یارسان، اهل سنت، شیعیان و دیگر ساکنان این سرزمین، همسایگان تاریخی یکدیگرند و در گذر زمان به یاری یکدیگر شتافتهاند.
هیچ فرد یا جریانی نباید با سوءاستفاده از فقر اقتصادی، تفاوتهای مذهبی یا احساسات مردم، میان این جوامع دیوار بیاعتمادی برپا کند؛ بهویژه در روزگاری که فشار معیشتی بر خانوادهها سنگینی میکند.
هیچکس و هیچ قدرتی حق ندارد مردم یارسان را به دلیل باورهایشان تحقیر یا تکفیر کند. در عین حال، درباره رفتار هر فرد، از جمله صاحبان جایگاه مذهبی، باید بر پایه گفتار، کردار و مدارک قابل بررسی داوری کرد، نه صرفاً بر اساس لباس یا عنوان او.
اعتماد مردم نه با تبلیغات به دست میآید و نه با شایعه از میان میرود؛ اعتماد بر پایه حقیقت، شفافیت و رفتار مسئولانه شکل میگیرد.
سخنی با جوانان، روشنفکران و فعالان اجتماعی یارسان
امروز بیش از هر زمان دیگری، آگاهی، همبستگی و مسئولیتپذیری ضرورت دارد. باید از حریم خصوصی خانوادهها پاسداری کرد، درباره منابع و اهداف فعالیتهای خیریه پرسش نمود و اجازه نداد نیاز اقتصادی افراد به ابزاری برای فشار بر باورها و انتخابهای آنان تبدیل شود.
جوانان و فعالان اجتماعی یارسان میتوانند با اطلاعرسانی مستند، گفتوگوی آگاهانه، حمایت از خانوادههای محروم و مطالبه خدمات عمومی، از حقوق جامعه خود دفاع کنند. نباید به هر ادعای خیرخواهی، بدون پرسش و شفافیت، اعتماد کرد؛ همانگونه که نباید بدون بررسی مدارک، درباره افراد حکم قطعی صادر کرد.
یارسان در گذر سدهها، با تکیه بر فرهنگ، آیین، همبستگی و حافظه تاریخی خود ایستادگی کرده است. پاسداری از این میراث، امروز نیز در گرو آگاهی، خرد جمعی، حفظ آرامش و دفاع پیگیر از حقوق انسانی است.
سخن پایانی
به همه کسانی که با نام دین، خیرخواهی، خدمت یا کمک به محرومان وارد مناطق یارساننشین میشوند، باید یادآوری کرد:
حرمت انسان، مقدم بر تبلیغ دین است.
کمک به نیازمند، مجوز ورود به حریم خصوصی او نیست.
فقر یک خانواده، مجوز بهرهبرداری از اعتقادات و آبروی آن خانواده نیست.
هیچ نهاد یا شخصی حق ندارد خدمات اولیه زندگی را به وسیلهای برای اعمال نفوذ، وابستهسازی یا تبعیض تبدیل کند.
مردم یارسان، همچون همه شهروندان، شایسته زندگی آزاد، امن، برابر و شرافتمندانهاند. این سرزمین باید همچنان خانه همزیستی باورهای گوناگون باقی بماند؛ سرزمینی که در آن انسانیت بالاتر از تعصب، عدالت برتر از تبعیض و احترام جایگزین تحقیر باشد.
یارسان را نمیتوان با محرومیت به سکوت واداشت، با کمکهای مشروط وابسته ساخت یا با تبلیغات از هویت تاریخیاش جدا کرد.
یارسان، حق میخواهد؛ نه ترحم.
یارسان، احترام میخواهد؛ نه تحقیر.
یارسان، عدالت میخواهد؛ نه تبعیض.
و کرامت انسانی، نه فروختنی است و نه معاملهکردنی.
فریدون کرمی
نروژ | ۳۰ آبان ۱۴۰۵
محتوای مقاله صرفاً منعکس کننده دیدگاه های نویسنده است و یارسانمدیا هیچ مسئولیتی در قبال آن ندارد.
بازدیدها: 52
Yarsanmedia Yarsan Democratic Organization Official Website