قرآن بر سر نیزه؛ ترفندی که هنوز کار می‌کند

یارسانمدیا

25.1.2026

پطرس احمدی

در تاریخ اسلام، «قرآن بر سر نیزه کردن» نه نماد ایمان، بلکه نشانه‌ی بحران مشروعیت بود. هنگامی که سپاه معاویه در آستانه شکست قرار گرفت، به‌جای پاسخ‌گویی در میدان حقیقت، به نمایش قداست پناه برد؛ ترفندی برای متوقف‌کردن اندیشه، شکستن وحدت مردم و فرار از پاسخ‌گویی.

این واقعه تاریخی، تنها یک خاطره نیست؛ بلکه الگویی سیاسی است که بارها و بارها بازتولید شده است.

دین، وقتی ابزار می‌شود

در قرآن بر سر نیزه کردن، مسئله دفاع از دین نبود؛ مسئله این بود که دین به سپر قدرت تبدیل شد. قداست جای عدالت را گرفت و احساسات مذهبی، جای قضاوت عقلانی را.

در چنین شرایطی، پرسش از حق و باطل «گناه» تلقی می‌شود و قدرت، پشت نام خدا پنهان می‌شود.

جمهوری اسلامی و بازتولید همان ترفند

جمهوری اسلامی، به‌ویژه در بزنگاه‌های اعتراض مردمی، بارها از همین الگو استفاده کرده است:

اعتراض مردم = توهین به دین

مطالبه آزادی = دشمنی با اسلام

دادخواهی = پروژه دشمن

در این روایت، حکومت هرگز مسئول نیست؛ همیشه «دین در خطر است».

سرکوب، با نقاب قداست

وقتی سرکوب در لباس دین عرضه می‌شود، گلوله «توجیه شرعی» پیدا می‌کند و زندان «ضرورت الهی» جلوه داده می‌شود. این دقیقاً همان لحظه‌ای است که قرآن نه برای هدایت، بلکه برای خاموش‌کردن مردم به کار می‌رود.

تصویرسازی علیه مردم

رسانه‌های رسمی، با ساختن دوگانه‌های جعلی، مردم را در برابر مردم قرار می‌دهند:

معترض در برابر مؤمن

زن در برابر دین

زندگی در برابر شهادت

در حالی که مسئله اصلی، قدرتِ پاسخ‌گو نشده است، نه ایمان مردم.

نتیجه‌گیری

قرآن بر سر نیزه، چه در صفین و چه در سیاست امروز ایران، نشانه‌ی ترس قدرت از آگاهی مردم است. بزرگ‌ترین آسیب این ترفند، نه فقط به جامعه، بلکه به خود دین وارد می‌شود؛ دینی که قرار بود پناه مظلوم باشد، نه ابزار سرکوب او.

بازپس‌گیری دین از چنگال قدرت، شرط نخست آزادی و کرامت انسانی است.