نقض آشکار حقوق بشر یارسانی‌ها در جمهوری اسلامی ایران

یارسان مدیا

١ اوت ٢٠٢٢ م

بە قلم: جهانبخش نجفی

حقوق بشر در میان پیروان آیین یارسان توسط نظام جمهوری اسلامی ایران نقض شدید شده‌است که برخی از آن موارد از سوی شماری از رسانه‌های خبری و سازمان‌های پشتیبان حقوق بشر، گزارش شده‌است و در اینجا، بخش‌هایی از آن نام می بریم.

قدمت این آیین کهن ، یارسانیان ، در کردستان ایران پایه‌گذاری شد و ادامه دین‌ها ایرانی همچون: مهرپرستی، مزدیسنا، مانوی، مزدکی و حتی (تا اندازه‌ای) هندو، یهودیت، مسیحیت] و اسلام اثر پذیرفت دین یارسانی با دین ایزدی از یک ریشه هستند و در دوران قبل از اسلام (پیش از حمله اعراب به ایران) یک گروه بودند.

نام‌ها

در ایران به یارسانی‌ها اهل حق و در کردستان عراق، «کاکه‌ای» گفته می‌شود در ترکیه و سوریه علوی یا بکتاش گفته می‌شود و نیز پیروان این آیین در لبنان با نام دروزی معروف هستند.

جدایی نام و دین یارسان

دین یارسان از آیین علی‌اللهی و حروفیه جداست که به اشتباه یارسانی‌ها را شیطان‌پرست می‌نامند.

باورها این گروه مردمان یارسانی

در دین یارسان، جایگاه پیغمبری وجود ندارد؛ بلکه جایگاه «انسان‌خدایی» وجود دارد که اسحاق برزنجی (شناخته‌شده به سلطان سهاک) مظهر خداست ، دیدگاهش دربارهٔ معاد با اسلام تفاوت دارد؛ در این دین، عقیده «دون‌نادون» وجود دارد یعنی حیات بعد از مرگ هر یارسانی هزار دون عوض میکند و در هزارو یک به منشا اصلی ذات خداوندی می پیوندد.

در دین یاری، کوتاه کردن سبیل، باعث باطل شد سرسپردگی (به مرشد) و خروج از دین یارسان می‌شود. یارسانی‌ها پس از حمله عرب‌های اسلام‌گرا به ایران، به نشانه نپذیرفتن اسلام و برای تمایز با مسلمانان-که ریش می‌گذاشتند (و سبیل را می‌تراشیدند)-سبیل‌هایشان را بلند می‌کردند.

دفتر دینی و زبان

دفتر دینی یارْسان «دفاتر کلام» و به زبان کردی است. یارسانی‌ها به زبان‌های کردی، لری و ترکی (و نیز فارسی) سخن می‌گویند.

جاهای مهم دینی

قبله یارسانی‌ها (مانند ایزدیان) کعبه نیست؛پرستشگاه یارسانی‌ها جمخانه ها نام دارد بارگاه حضرت سلطان سحاک در منطقه خاورمیانه ایران کرمانشاه منطقه پاوه و اورامانات واقع شده از جمله زیارتگاه داوو ، سید محمد گوره سوار ، و نیز رمز بار خاتون ، مصطفی داوان، در شهرستان کرند غرب یا (شهرستان دالاهو ) زیارت گاه بنیامین و همچنین زیارتگاه پیرموسی قرار دارد و زیارتگاه بابا یادگار در میان گوههای دالاهو واقع در منطقه ریجاب و روستای زرده است در همسایگی ایران کشور عراق در میان کاکه ییی ها زیارتگاه شاه ابراهیم وجود دارد در ترکیه و دیگر جاها زیارت گاه های دارند که مورد عبادت آنهاست مثل جم در ترکیه در میان علویان بکتاشیون و جمخانه ها در ایران و عراق.

موزیک و هنر

مراسم دینی یارسان با برخی از سازها، از جمله تنبور و دف انجام می‌شود .داشتن مقامات وسبک در موسیقی تنبور یکی از ویژگی‌های آیین یارسان است .که آن را از دیگر ادیان و موسیقات آنها مجزا داشته است تنبورنوازان سرشناس در میان یارسانیان نام‌های برخی از تنبورنوازان برجسته یارسانی سید قاسم افضلی ، شهرام ناظری ، سید خلیل عالی‌نژاد ، کیهان کلهر، کیخسرو پورناظری وغیره را می توان نام برد.

تقویم یا گاه شماری

نام گاه‌شماری (تقویم) دین یارسان، «گرمسیری سلطانی» است که به دست سید خلیل عالی‌نژاد پایه‌گذاری شد.

آمار یارسانی‌ها

سر شماری دقیقی از یارسانیان در ایران و دیگر کشور های جهان در دسترس نیست یارسان یکی از بزرگ‌ترین اقلیت‌های دینی ایران هستند و در حدود سه میلیون یارسانی‌ در ایران و در شهرهایی همچون کردستان، کرمانشاه، لرستان، همدان، قزوین، زنجان، تهران، البرز، مازندران، گیلان و آذربایجان شرقی (و آذربایجان غربی) و شهرهای دیگر به صورت پراکنده زندگی می‌کنند.

جدا بودن آیین یارسان از اسلام

دین باستانی یارسان (کاکه ، اهل حق ) از دین اسلام جداست وحتی تفاوت‌های بنیادینی با آن دارد. دین یاری بر پایه چهار اصل «راستی»، «پاکی»، «نیستی» و «ردا» است. یارسانیان به مسائل اسلامی‌همچون: حجاب اجباری، نماز و نیز روزه گرفتن در ماه رمضان اعتقادی ندارند (یارسانی ها سه روز روزه می گیرند که جشن( خاوندکار نامیده می شود و راستی ، پاکی و نیستی ،ردا است که یارسان را حائز اهمیت دانسته است از دیگر ادیان همچین حجاب هیچ معنایی در این آیین ندارد و یارسانیان اعتقادی به آن ندارند ولی حکومت ها هستند که آن را اجباری کرده اند و مردم و جامعه یارسان به اجبار و پذیرش آن شده اند در اماکن عمومی .

ستیز و جنگ و جدال اسلام‌گرایان با یارسانیان

ما آیین کُردان را دوباره زنده می‌کنیم «آن‌ها (مسلمانان) می‌گویند که ما آتش را می‌پرستیم؛ آن‌ها می‌گویند که ما خورشید را می‌پرستیم؛ آن‌ها می‌گویند که ما کافر هستیم ، نجس هستیم ؛ آن‌ها که روزی پنج بار نماز می‌خوانند و به مسجد می‌روند ما را طعنه می‌زنند؛ به آن‌ها بگویید ما راه نیاکانمان را می‌رویم؛ راه ما راه حق و حقیقت است؛ به آن‌ها بگویید ما عبادتمان درجم[خانه] است و [به جای نماز] نیاز می‌کنیم. یارسان اگر سرش برود، همانند آن‌ها [مسلمانان] نماز نمی‌گذارد؛ آن‌هایی که ریش بلند دارند و سبیلشان را کوتاه کرده‌اند، ما را طعنه و مسخره می‌کنند. ما آیین کُردان را دوباره زنده می‌کنیم…؛ هر یارسانی باید سبیل دست‌نخورده داشته باشد؛ آیین ایران را دوباره نشر می‌دهیم؛ آن‌ها می‌گویند کعبه و قبله[شان به سوی] مکه است، به آن‌ها بگویید قبله ما پردیور در اینجاست و [مظهر] خدای ما سلطان سهاک است.» (نقل به مضمون) از نخستین کتاب «دفاتر کلام» دین یارسان

 

 آیین یارسان

از زمانهای بسیار دور که حدود هزارو چهار صد سال میشود تحت فشار «اسلامی شدن» بوده‌است. بر اثر فشار حاکمان اسلامی، برخی از آداب مسلمانان، وارد مراسم یارسانی‌ها شده است از جمله، مجبور شدند که در مساجد، مراسم سوگواری مردگانشان را برگزار کنند. در مسجدهای نزدیک محل زندگی ایزدیان، برخی از اسلام‌گرایان با صدای بلند می‌گویند که از ایزدیان، دختر بگیرید حتی به زور حتی در ایران هم گرفتن دختر از یک یارسانی و ایماندارکردن آن به آیین خودشان را غنیمت دانسته و به هیچ وجه به یک یارسانی دختر نمی دهند یعنی اجازه نمی دهند دخترانشان با یارسانیان (کافر یا نجس به قول آنها ) ازدواج کنند آن بخش از متون دینی یارسانی که با اسلام سازگاری ندارد، توسط جمهوری اسلامی سانسور و حذف شده‌است. یارسانی‌ها برای بقای خود و به اجبار، در ظاهر از اسلام در این هزارو چهار صد سال گذشته، تأثیر پذیرفته و برخی از مراسم اسلامی را انجام می‌دهند. مثل مراسم سینه زنی دست زور و قدرت حاکمان آنها را مجبور به انجام چنین مراسماتی کرده است ، اسلامیزه کردن یارسانیان و سایر تبعیض‌ها، منجر به مهاجرت یا تغییر دین برخی از آن‌ها شده‌است.

 

  تشدید فتوا های مراجع تقلید بر ضد پیروان آیین یارسان

فتواهای مراجع تقلید بر ضد پیروان آیین یارسان فتوای بسیاری از مراجع تقلید ها و نیز فقیهان حکومت جمهوری اسلامی، پیروان آیین یارسان، نه مسلمان هستند و نه کتابی دارند و به همین دلیل، کافر و نجس هستند و ازدواج با آن‌ها و نیز خوردن غذایشان را حرام اعلام کرده‌اند.

فقید علی سیستانی: «اگر منکر ضروریات دین نباشد محکوم به طهارتند ولی به هر حال از فرقه ضاله هستند.

حسین وحید خراسانی: «چنانچه از غلّات باشند، یعنی آن‌هایی که قائل به خدایی یکی از ائمه می‌باشند یا بگویند خدا در او حلول کرده‌است یا یکی از ضروریات دین را مثل نماز و روزه-با علم به اینکه ضروری دین است-منکر شوند یا از نواصب باشند؛ یعنی کسانی که دشمن یکی از ائمه یا حضرت فاطمه زهرا باشند نجسند و ازدواج با آن‌ها حرام است و باطل، و معاشرت و معامله با آن‌ها چنانچه تعزیز و تقویت آن‌هاست حرام است.

محمدتقی بهجت: «[اهل حق] محکوم به نجاست هستند.

لطف‌الله صافی گلپایگانی: «اگر واقعاً حضرت امیر (علی بن ابی‌طالب) را خدا می‌دانند، ازدواج با آن‌ها جایز نیست و باطل است و پاک هم نیستند و معاشرت با آن‌ها و چه بسا برای بعضی اشخاص، جایز نباشد.» محمد فاضل لنکرانی: «اگر اعتقاد آنان برگشت به انکار یکی از اصول دین داشته باشد نجس هستند و مثل بهائی‌ها هستند.

ناصر مکارم شیرازی: «در صورتی که منکر ضروری دی نباشند معامله با آن‌ها مانعی ندارد مشروط بر اینکه باعث تقویت فرقه آن‌ها نشود؛ ولی بهتر است از این ازدواج ازدواج با یارسان‌ها صرف نظر کنید.

سید علی خامنه‌ای: «اگر توحید و نبوت و هیچ‌یک از ضروریات دین اسلام را انکار نکنند و معتقد به نقصی در رسالت رسول اکرم نباشند حکم به کفر و نجاست آن‌ها نمی‌شود، در غیر این صورت باید هنگام تماس با آن‌ها یا خوردن غذای آنان، مسئله طهارت و نجاست مراعات شود.

خودسوزی اعتراض به وضعیت نابه سامان مردم یارسان و تبعیض حکومتی علیه یارسانیان فریاد سکوت نقض حقوق شهروندی مردم یارسان

حکمت صفری؛ یک سرباز یارسانی که در فروردین ۱۳۹۳، که به دلیل فشار بر وی برای تغییر دین (از یارسان به اسلام) و نیز در اعتراض به توهین فرماندهان یکی از پادگان‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استان کردستان به مقدسات دینش خودکشی کرد.

نیک‌مرد طاهری؛ شهروند کرد یارسانی که در ۲۴ خرداد ۱۳۹۲ و در اعتراض به ستم حکومت جمهوری اسلامی به یارسانیان، در برابر فرمانداری همدان خودسوزی کرده و جان باخت.حسن رضوی؛ شهروند کرد یارسانی که در ۱۱ خرداد ۱۳۹۲ و در اعتراض به نقض حقوق شهروندان یارسانی توسط حکومت جمهوری اسلامی، در برابر فرمانداری همدان خود را به آتش کشید و جان باخت.در سال ۱۳۹۲ خورشیدی، سه شهروند یارسانی به نام‌های نیک‌مراد طاهری، حسن رضوی و محمد قنبری در اعتراض به نقض حقوق یارسانی‌های زندانی، خود را آتش زده و جان باختند و نیز بانو شِلِر فرهادی؛ دانشجوی دختر کُرد یارسانی که توسط حکومت جمهوری اسلامی بازداشت و شکنجه شده و در دی ۱۳۹۱ بر اثر فشارهای وارده، خودکشی کرد .

جهانبخش نجفی

٣٠ژوئیە ٢٠٢٢م

توجە:

دوستان توجه داشته باشید مقدار زیادی از این مقاله برگرفته از مقالات داخل اینترنت و فضای مجازی است و ما نیازمند به نشر و بازنگری در این زمینه هستیم که صدای مردم یارسان در داخل باشم خودم را موظف به تکرار آین همه ظلم و ستم به مردمان سرزمینم دانستم امید است هر چند کم اما مورد استقبال قرار بگیرد .

 

بازدیدها: 404