اعدام در سایه جنگ؛ بقای حکومت در گرو سرکوب، ارعاب و وحشت جامعه

در حالی که مردم ایران در سایه جنگ با ناامنی و نگرانی از آینده روبه‌رو هستند، جمهوری اسلامی همچنان ماشین اعدام را متوقف نکرده است. حکومت با گسترش فضای امنیتی، اعدام و سرکوب، جامعه را در ترس و وحشت نگه می‌دارد.

این سیاست سابقه‌ای طولانی دارد. در سال ۱۳۶۰، هم‌زمان با جنگ ایران و عراق، بیش از ۱۶۰۰ نفر در فاصله ژوئن تا اکتبر اعدام شدند. در تابستان ۱۳۶۷ نیز، در واپسین ماه‌های جنگ، هزاران زندانی سیاسی اعدام شدند.

امروز نیز این روند ادامه دارد. بر اساس گزارش سازمان حقوق بشر ایران، دست‌کم ۱۶۳۹ نفر در سال ۲۰۲۵ اعدام شدند؛ افزایشی ۶۸ درصدی نسبت به سال قبل. همچنین طبق گزارش HRANA، از اکتبر ۲۰۲۵ تا اکتبر ۲۰۲۶ دست‌کم ۲۰۰۳ نفر اعدام شده‌اند.

واکنش جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری

این وضعیت با واکنش نهادهای بین‌المللی حقوق بشر نیز روبه‌رو شده است. در ۹ اکتبر ۲۰۲۶، کارشناسان مستقل سازمان ملل متحد خواستار توقف فوری اعدام‌ها در ایران شدند. آنان درباره استفاده از مجازات مرگ برای خاموش کردن اعتراض و مخالفت سیاسی، محاکمات ناعادلانه و اعترافات اجباری هشدار دادند و خواستار توقف اجرای احکام اعدام و بازبینی پرونده‌ها شدند.

این هشدارها نشان می‌دهد که مسئله اعدام در ایران از مرزهای داخلی فراتر رفته و به یکی از نگرانی‌های جدی جامعه جهانی در حوزه حقوق بشر تبدیل شده است.

تجربه دهه ۶۰ و وضعیت امروز نشان می‌دهد که جنگ و بحران نباید به پوششی برای تشدید سرکوب، حذف مخالفان و ایجاد وحشت در جامعه تبدیل شوند.

مردم ایران هم‌زمان با تهدید جنگ خارجی، نباید قربانی سرکوب و اعدام در داخل کشور باشند. حق زندگی، آزادی و امنیت، حقوقی بنیادین و غیرقابل سلب هستند.

جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری باید با مستندسازی، پیگیری حقوقی و مطالبه توقف اعدام‌ها، در حمایت از حق حیات و حقوق مردم ایران نقش مؤثرتری ایفا کنند.

منابع:

۱. سازمان حقوق بشر ایران (IHRNGO)، گزارش سالانه ۲۰۲۵:

https://iranhr.net/

۲. شبکه فعالان حقوق بشر در ایران (HRANA):

https://www.hra-news.org/

۳. سازمان ملل متحد، بیانیه کارشناسان مستقل درباره ضرورت توقف فوری اعدام‌ها در ایران، ۹ اکتبر ۲۰۲۶:

https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/10/iran-un-experts-urge-immediate-halt-executions-country-drives-global-surge

۴. عفو بین‌الملل:

https://www.amnesty.org/

۵. دیده‌بان حقوق بشر:

https://www.hrw.org/

بازدیدها: 0