ئالوزیەکان کەرکوک و چەن قسەێک

ئی ئاڵوزیە کە ئیستاە بیەسە خەمێک ئەڕا کورد و بەش فرەێک لە ئەراق،چاوەڕوان کریاگ بی و گشت کەسێک زانست کە ئی قەێرانە لە شون ڕفراندوم ڕوی دەێ. من لە نویسراوەێک وەرجە رفراندوم نویسام کە ئحتماڵ دێرێ کە کورکوک بوتە مەێدان ململانی و رفراندوم لە تێ ئەنجام نەگرێ،وەڵی خوەشبەختانە لەو شارە وە ئارامئ ڕفراندوم ئەنجام گرد. وەرجە رفراندوم فرە کەس و ڵاێەن هەوڵ دان کە ڕفراندوم بکەفێتە دویا یا وەرجە ڕفراندوم ڕاوێژ فرەترێک بکریەت. وەڵێ وە داخوە بەش فرەێک لە سەرکرداێەتی کورد هازر نەوین تەنانەت باس لە دویا خستنێ بکەن، باوەڕ دێرم ئەگەر ئەو وەختە وە شێوەێکی زانستیانە و دیالوگ ڕفراندوم لان کەم ئەڕا ماوەێک بخستانە دویا، کورد توانست توپەکە بخەێتە مەیدان گشت نەیاران ڕفراندوم و وەتایوەت دەوڵەت عراق. وە هەر حاڵ بێ ئەوێک قەێران دویاێ ڕفراندوم بخوەنیەت، بێ گوش دان وە دەنگەکانتر ڕفراندوم کریا و ئیستایچ نەتەیجەکەێ دوینیم. ڕێ هەوایی لە هەریم بەستن لە هاڵێکدا سەرکرداێەتی کورد وەرجە ڕفراندوم وەختێ ئی پرسیارە لە لیان کریا وەتن هەمچین چشتێک مەحاڵە. ئیستایچ حشد شعبی وە فەرماندەهی ناڕاستەوخو قاسم سڵێمانی لە کرکوک نزیکوە بینە و تەنانەت کەمیکیچ هاتنەسە نوا. هەر لە شون ڕفراندوم سەرکرداێەتی کورد داوا کردن ئەڕا دیالوگ وەل بەخدا و تەنانەت چەندین پەێام لەی چەن ڕوژە لە فرە لە سەرکردەکان کورد وڵا بیەسوە کە جورێک بوێ پەشیمانی لە لێ دوینیەت. رئیس جمهور عراق ها ڕێوە ئەڕا تاوتوی کردن بارودوخکە و ئەبادی و دەسەڵآت داران عراقیچ یک سانت لە خواست خوەێان عقب نشینی نەکردن و ویشن باێەد پێشمەرگە کە کەرکوک بچوتە دەیشت. ئی جورە دیار کە ئەگەر کوبونە لە بان کوبونەوە و ویشن لە سەر کەرکوک خەریکیم وە ئەنجامێک ڕەسیم پەس نەتیجە گریم ڕفراندوم و هەڕەشەکان وەرجە ڕفراندوم بێ بنە ما بین .ئەگریچ پێشمەرگە هازر نەوت لەکەرکوک باێتە دەیشت پەس جەنگ محتەمەڵە. ئەگەر قەرارە پێشمەرگە لە کەرکوک ناێتە دەیشت و جەنگیچ موحتەمەڵ بووت، پەس ئی پەێامگەلە و ئی کوبونەوە و وپاساو هاوردنە ئەڕا چەس?. ئەگەر کورد لە سەر ڕفراندوم خوەێ وساگە و ویشێ هەقە،باێەد بدون چون و چرا بویشێ هویچ موزاکرە و دانیشتن لە سەر عقب نشینی پێشمەرگە ناکەیم و کەرکوک هێڵ قرمزە. هەر لە ئیستاوە مسئولەکان یەکتری تاوانبار کەن، یکی ویشێ ئەوەکەێتر مسئولە لە پاڵ هەر نەهامتییک باێتە سەر ئی ملەتە. منیچ ویشم تازە توپ لە لویلەێ توفەنگت درچیە و وە قەوڵ فارسەکان ئاش،کەشک خاڵەتە، بخوری پاتە،نخوری پاتە. ئەگەر ئەقەب نشینی کەێت خودکوشی سیاسیە و ئەگەر ناکەێت خوەت ئەڕا جەنگێکی تەمام ئەیار هازر کە و کەسیچ و مسئول مەزان لە مقابڵێ. کورد لەوبەشە وە گشتێ لە مقابڵێ مسئولە هەرچێ باێت وە خەێر باێ.هەر ئەو جورە گشت زانن لەی چەن ڕوژ وەرینە لە فرە لە سەرکەردەکان کورد پەێامگەلێک منتەشر بیە و هەرکام وەجورێک داواێ ئاشتی و تەبایی کەن وەڵ دەوڵەت ئەراق.
وەختێ گشت ئی پەێامگەلە خەیتە پاڵ یەک نەتیجە گری کە کورد لە ڕفراندوم پشیمانە.
من گشت پەێامەکان تا ئەورداێکە توانستوم خەمە ژێر ئی نویسراوە کە خوەنەر خوەێ لە قسەکانێان نەتیجە بگرێ.
کوڕی گەورەی جەلال تاڵەبانی، سکرتێری گشتیی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت “دەبێت ئەنجوومەنێکی نوێ بۆ پارێزگای کەرکووک دەستنیشان بکرێت و ئەگەر پێویستیش بكات بەهەمان شێوە پارێزگارێكی نوێی بۆ دەستنیشان بكرێت”.
رۆژی پێنجشەممە 12-10-2017، بافڵ تاڵەبانی، کوڕی گەورەی جەلال تاڵەبانی، سکرتێری گشتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پەیامێکی ئاراستەی کۆمەڵی نێودەوڵەتی و بەغداد دەکات و رایدەگەیێنێت “بەپێی دوایین دەرئەنجامی هەڵبژاردن كەركووك پێویستی بە ئیدارەیەكی هاوبەش هەیە، لەگەڵ ئەوەشدا دەبێت ئەنجوومەنێكی نوێی بۆ دەستنیشان بكرێت، ئەگەر پێویستیش بكات بەهەمان شێوە پارێزگارێكی نوێی بۆ دەستنیشان بكرێت، لەبەرئەوەی شاری كەركووك لە هەموو كەسایەتی و حیزبێكی سیاسی گەورەترە”.
لەبەشێکی دیکەی پەیامەکەدا سەبارەت بە فڕۆکەخانە و خاڵە سنوورییەکانی هەرێمی کوردستان دەڵێت “فڕۆكەخانە و خاڵە سنوورییەكانی هەرێمی كوردستان دەبێت لەلایەن كوردەوە كۆنتڕۆڵ و چاودێری بكرێت، لەگەڵ ئەوەشدا ئامادەین كە هەماهەنگی لەگەڵ بەغداد بكەین لەسەر وردەكارییەكانی، بەڵام دەبێت ئەو كەسانەی كە فڕۆكەخانە و دەروازە سنوورییەكان بەڕێوەدەبەن كوردبن و دەبێت ماف و مووچەكانیان زامن بكرێت”.
رووداو – سلێمانی
د. فوئاد مەعسووم، سەرۆککۆماری عێراق لەگەڵ سەرکردایەتیی یەکێتی کۆدەبێتەوە و داواکارییەکانی عەبادی و حەشدی شەعبییان لەبارەی کەرکووک پێدەگەیێنێت.
پەیامنێری رووداو رایگەیاند: “فواد مەعسووم گەیشتووەتە سلێمانی و لەبارەی دۆخی کەرکووک و دەوروبەری و هەڕەشەکانی حەشدی شەعبی لەگەڵ سەرکردایەتیی یەکێتی کۆدەبێتەوە”.
بەپێی زانیارییەکانی تۆڕی میدیایی رووداو، عەبادی و حەشدی شەعبی داوای ئەم شوێنانەی کەرکووک دەکەنەوە:
1- فڕۆکەخانەی کەرکووک.
2- سەربازگەی کەیوان.
3-سەرجەم کێڵگە نەوتییەکان.
4- هەموو ئەو چەکدارانەی داعشییان رادەست بکرێ کە لای پێشمەرگە دیلن.
5-سوپا بگەڕێتەوە هەموو ئەو شوێنانەی پێش هاتنی داعش لێی جێگیربوو.
6-لابردنی پارێزگاری کەرکووک لە پۆستەکەی.
فوئاد مەعسووم بەهەمانشێوە وەڵامی یەکێتی بۆ عەبادی و حەشدی شەعبی دەباتەوە،
ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتمانیی کوردستان و ھاوژینی جەلال تاڵەبانی لەبارەی رەوشی ئەمنی کەرکووک دەڵێت “ئامانجی سەرەکیمان ھێورکردنەوەی رەوشی ئاڵۆزی کەرکووکە”.
رۆژی پێنجشەممە 12-10-2017، ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد، ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتمانیی کوردستان پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت “داوا لە ھەموو ھێزەکانی عێراق و ھێزی پێشمەرگەی کوردستان دەکەم کە دان بەخۆیاندا بگرن و ئامانجی سەرەکیشمان ھێورکردنەوەی رەوشی ئاڵۆزی کەرکووکە”.
لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا لەبارەی گفتوگۆی نێوان هەرێمی کوردستان و بەغدا رایدەگەیێنێت “پێویستە دەست بکرێت گفتوگۆ لەگەڵ بەغداد بۆ چارەسەرکردنی سەرجەم کێشەکانی نێوان بەغداد و ھەرێم”.
سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان رایدەگەیێنێت “داوا لە به‌ڕێز ئایەتوڵڵا سەید عەلی سیستانی، هەموو لایەنە عێراقییەكان و هەموو رێكخراوە مەدەنی و ئاشتیخوازەكان، نەتەوەیەكگرتووەكان، ئەمه‌ریكا، یه‌كێتیى ئه‌وروپا، دەوڵەتانی ئەندام لە هاوپەیمانیەتیی دژی داعش، دەوڵەتانی ئەندامی ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی و وڵاتانی دراوسێ دەكەین كە رۆڵی بەپەلەی خۆیان بگێڕن و تەدەخول بكەن بۆ دوورگرتنی ناوچەكە لە شەڕێكی تازە و داوا دەكەین هێزە عێراقییەكان و هیچ هێزێكی دەرەكی هەوڵی دروستكردنی ئەو شەڕە نەدەن، چونكە لێكەوتەی راستەوخۆی زۆر خراپی دەبێت بۆ سەر بارودۆخی ناوخۆی عێراق و هەموو ناوچەكە و زەمینەی بەهێزبوونەوەی داعش و رێكخراوە تیرۆریستییەكانی دیكە لە ناوچەكەدا خۆشدەكاتەوە”.
چاودێرنیوز: له‌نوسینێكیدا له‌په‌یجی تایبه‌تی خۆی مه‌لا به‌ختیار لێپرسراوی ده‌سته‌ی كارگێڕی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتیی نیشتمانی كوردستان، ئاماژه‌ به‌هه‌وڵی زیاتر بۆ به‌ئه‌نجام گه‌یاندنی هاوبه‌ش بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌كان ده‌كات.
ده‌قی نوسینه‌كه‌:
کەمێک پێش ئێستا، بە ئامادەبوونی سەرۆک کۆمار، ھەڤاڵان، کۆسرەت ڕسوڵ، عومەر فەتاح، حاکم قادر، ھێرۆ خان، بافڵ تاڵەبانی و قوباد تاڵەبانی، کۆبوونەوەیەکمان لەمەڕ بارودۆخەکە ئەنجامدا، دوای دوو سەعات، بیر و بۆچۆنی باش تاوتوێ کران، بە نیازی کۆبوونەوەی فراوانترین ھەتا سبەینێ، بۆ ئەوەی دوا ئەنجامی ھاوبەش ئامادەبکەین.
ئابووری
دەستپێشخەرییەک لە وەزارەتی سامانە سرووشتییەکانەوە بۆ عەبادی
لەلایەن رووداو 21 خولەک لەمەوبەر
دەستپێشخەرییەک لە وەزارەتی سامانە سرووشتییەکانەوە بۆ عەبادی
رووداو – هەولێر
وه‌زاره‌تی سامانه‌ سرووشتییه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان دەستپێشخەرییەک بۆ حەیدەر عەبادی، سەرۆکوەزیرانی عێراق دەکات و له‌ راگه‌یێندراوێکدا پێنج خاڵ بۆ چاره‌سه‌رکردنی كێشه‌ داراییه‌كانی نێوان هه‌ولێر و به‌غدا و كێشه‌كانی نه‌وت دەخاتەڕوو:
1- حكومه‌تی عێڕاق مووچه‌ی ته‌واوی كارمه‌ندانی حكومه‌ت، به‌شه‌ خزمه‌تگوزارییه‌كانی حكومه‌ت، پێشمه‌رگه‌، پۆلیس و ئاسایس و خانه‌نشینان دابین بكات كه‌ مانگانه‌ ده‌كاتە 915 ملیار دیناری عێراقی.
2- به‌شی 17%ی به‌رهه‌مه‌ نه‌وتییه‌كانی ته‌واوی عێراق بۆ به‌ركارهێنانی ناوخۆ بۆ كوردستان دابین بكرێت، به‌مه‌به‌ستی به‌كارهێنانی بۆ پاڵاوگه‌ و وێستگه‌كانی به‌رهه‌مهێنانی كاره‌با.
3- له‌ بودجه‌ی ته‌شغیلی عێراق به‌شی 17% بۆ بودجه‌ی ته‌شغیلی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان دابین بكرێت (جودا له‌ بودجه‌ و مووچه‌).
4- حكومه‌تی عێراق گه‌ره‌نتی پێدانی پاره‌ی كۆمپانیاكانی نێوده‌وڵه‌تی به‌رهه‌مێنانی نه‌وت له‌ كوردستان بكات، به‌گوێره‌ی ئه‌و گرێبه‌ستانه‌ی كه‌ كراون بۆئه‌وه‌ی كۆمپانیاكان له‌ به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت و به‌ده‌ستهێنانی قازانج به‌رده‌وام بن.
5- یان حكومه‌تی هه‌رێم پێشنیازێكی هه‌ره‌ ئاسان ده‌كات كه‌ ئه‌ویش: حكومه‌تی هه‌رێم 17% له‌ ته‌واوی به‌رهه‌می نه‌وتی عێراق و كوردستانی پێبدرێت و حكومه‌تی هه‌رێم خۆی ته‌واوی خاڵه‌كانی سه‌ره‌وه‌ی له‌ئه‌ستۆ ده‌گرێت.
باشە کاکی کورد،تو نەزانستی ڕفراندوم ئیەیچە هاشونێ و بایەد خوەت ئەڕا ئی ئەگەر و ئەگەرەکانتر هازر بکەی.
ئومێدوارم هەرچێ کریەت، فەقەت ڕێگە لە خوین ڕشتن بگیریەت و کومەڵگاێ ناودەوڵەتی باێتە سەر خەت و نەیلن خوینێک بڕشیەت.
بشیر امیرخانی فنلاند
١٣.١٠.٢٠١٧

بازدیدها: 91