Home / پانل آزاد / سەواد لە دونیاێ ئیمڕوژە چوی تاریف کریەت.

سەواد لە دونیاێ ئیمڕوژە چوی تاریف کریەت.

یارسان مدیا
2020.05.24

Mansoor Jevanmiri

مەنسور جەوانمیری
فرە جار ژنەفیم کە لە گوفتگو بەین یەک یا چەن نەفەر تاریف لە کەسێک کریەت و ویشن فلانکەس سەواد خاسێ دێرێ یا فرە با سەوادە، ئیە تاریفێکە کە بیەسە ئادەت ڕوژانە لە تاریف کردن کەسێک کە ڕشتەێک تەمام کردگەس یا دوکترە یا دانشگا چیەس و وە یا دێری هەرماێ خوەنێ و تاسیل کەێ. هەڵبەت ئی تاریفە زیاتر لە ناو مەردم جەهان سێم یا ڕوژهەڵات ناوین فرەتر زەق و روشنە. بەڵام با بزانیم سازمان ئاموزش، علمی و فەرەنگی نەتەوە یەکگرتێەکان چو تاریفێک لە سەواد دێرن.

تازەترین تاریف سەواد یا زانست و رەوڵ و نەقشێ لە ئەوەز بیین پڕماناێ لە ژیان ئنسان!

شاێەت ئەرامان جاڵب بوت کە بزاانیم زانیاری و خوەندنەوە لەسەر سەواد لە سەدەێ وەرین فرە ئەوەز بیەس و ئیە چوارمین تاریف سەوادە کە لەتەرەف یونسکو وە شێوەێ ڕەسمی اێلان بوت.

کوڵ و کوتا و وەپاێ ئی تاریفە، سەوادار کەسێکە کە بتوانێ لە خوەندنەوەکان و زانستەکان خوەێ لە ژیان خوەێ ئاڵوگوڕ دروس بکەێ.

وە تاریف تازەێک کە یونسکو ئەنجامێ داگەس داشتن سەواد ،یا توانایی “ئاڵگوڕ” (چەینجە) و سەودار کەسێکە کە بتوانێ وە ئەوەێ یاگێ گردگەس لە ژیان خوەێ ئاڵوگوڕ دروس بکەی.

تاریف یەکم لە سەواد!

توانایی، خوەنین و نویسان ئەوەلین تاریفێک بوی کە لە ئەوەڵ سەدەێ بیسم اێلان کریا، کە تەنیا تەکیە کردە سەر توانایی خوەندن و نویسان وە زوان داڵکی. وەپاێ ئی تاریفە، کەسێک سەواد داشت کە بتوانی خوەندن و نویسان وە زوان داڵکی خوەێ بزانێ.

تاریف دوێم!

زیاگ بوین یاگ گردن ئستفادە وە یا وەکار بردن کامپویتر و زانین زوانێکتر بێجگە لە زاون داڵکی.

لە ئاخر سەدەێ بیسم، سازمان نەتەوە یەکگرتگەکان تاریف دوێم لە سەواد اێلان کردن.

لەی تاریف تازەێا، ، سەرەڕاێ توانایی و و خوەنین و نویسان وە زوان داڵکی، توانایی و وەکاربردن یا توانست استفادە کردن لە کامپویتر و و زانین یەک زوانتر خارجی وەپێ زیاگ کریا.

تاریف سێەم!

سازمان نەتەوە یەکگردگەکان لە دەێەێ دوێم سەدەێ ٢١، جارێکتر لە خوەندنەوە لەسەر سەواد ئاڵوگوڕ دروس کرد. لەی تاریفە ماناو مەفهوم سەواد وەگشتی ئەوەز بوی.

مەهارەتگەلێک اێلان کریا کە ئی توانایی و مەهارەتگەلە بویە ئەساس سەوادار بوین.

وەیشکڵە کەسێک کە لە یە ڕشتە زانکو توانستوت مەدرەک دوکترا وەدەس بارێ، تەقریبەن ٥ دەرسەد سەوادار هەساو بوت.

ئیسە چیمنە سەر بڕێک لەو مەهارەتگەلە!

١. سەواد ئاتفی: توانایی دروس کردن رەوابت ئاتفی وەگەرد بنەماڵە و دوسەێل

٢. سەواد هەڵسبنیش یا ارتباتی: توانایی دروس کردن ارتبات دروس و موناسب وەگەرد مەردم و زانستن ئاداب و ڕسوم کۆمەڵاێەتی

٣. سەواد ماڵی: توانایی کونتروڵ ماڵی بنەماڵە، زانستن شێوە و ڕەوشگەل پویل پشت دەسخستن و کونتروڵ دەخڵ خەرج

٤. سەواد وەبار هاوردن: توانایی وەبار هاوردن مناڵ وە شێوە و ڕەوشگەل دروس و شایستە

٥. سەواد سڵامەتی: زانستن زانیاری موهم لەبارەێ خواردن سالم و کونترول و وەرگیری لە نەخوەشیەکان

٦. سەواد ڕەسانەیی: ئیەێکە هەر کەس بزانێ کام مدیا یا رەسانە خاس وە یا خراوە، یا جێباوەڕ و موتەبەرە

٧. سەواد نژادی و اتنیکی: زانستن و داشتن شناخت نەتەوەیی و اتنیکی لەسەر ئەساس اترام، قورب و تەوفیر نەزانستن

٨. سەواد ژینگەپارێزی: زانست و توانستن ژینگە پاریزی یەکیتر لە موئیارگەل داشتن سەوادە

٩. سەواد تالیل کردن: توانایی زانست، هەڵسەنگانن و تالیل نەزەریگەل جوراوجور و هاوردن استدلالگەل مەنتقی، بێ تاسب وداوەری یا قەزاوەت بێ مەدرەک و بێ فاکت

١٠. سەواد انرژی: توانای مودیریەت لە خەرج کردن انرژی

١١. سەواد علمی: بێجگە لە سەواد یا زانست دانشگایی، توانایی باس و تالیل کردن و حەڵ کردن باسەکان وە ڕێکارگەل علمی و ئەقڵانی یەکیتر لە ئەساسگەل داشتن سەوادە

چوارمین و تازەترین تاریف لەسەر سەواد!

علم وەگەرد ئەمەڵ مانا پەێا کەێ*

یونسکو جاریکتر لە تاریف داشتن سەواد ئاڵوگوڕ دروس کرد. لەی تاریف تازە، توانایی دروس کردن ئاڵوگوڕ، موئیار داشتن سەوادە، وەی مانا کەسێک یا شەخسێک سەوادار هەساو بوت کە بتوانێ وە ئستفادە کردن لە خوندنەوە و یایگیریەکان خوەێ ئاڵوگوڕ یا تەقیراتێک لە ژیان خوەی دروس بکەێ.

لە هەقیقەت ئی تاریفە کامڵ کردن تاریف وەرینە، چویکە ئەساس یا موئیار زانستن لە سەر یە مەوزوو وە ماناێ وەپێ ئەمەڵ کردن نیە.

لە حاڵەتێکا کە مەهارەتەکان، و ئەوەێ خوەندیتە و یاگێ گردیتەس بوتە مەمەر ئاڵوگوڕ مانادار لە ژیان، ئەو وەخت توانریەت بویشیەت کە ئی کەسە یا فەردە باسەوادە یا زانست دێرێ.

پەس وەپای ئی تاریفاتە کە یونسکو و نەتەوگەل یەکگرتگ لە سەواد دێرن، دروس ئیەسە کۆمەڵگەێ ئیمە وەتاێوەت ئەوانەێ خاون مەدرەکەێل دانشگایی یا هەر ڕشتەیکترن لە بوارگەل جوراوجور خوەندنەوەیان لەسەر باسەواد بوین وەپاێ ئی موئیارگەلە بوت تا جیاوازی لە بەین بەخش تاسیل کەردە و کەم خوێنەوار نەوتە بایس پاسیو بوین بەشێک لە کومەڵگە و ئەو بەشەکەێتر وەدەلیل داشتن مەدارک خوندن لە بەشەکەیتر کۆمەلگە خوەێان بەرز نەوینن و شکاف دروس نەوت هەڵبەت باوەڕ دێرم خوەندنەوە یا تاریف لە داشتون سەواد لە ناو کۆمەڵگەی ئیمە و خاون مەدارەکەێلیچ جیاوازە وەلێ ئی نویسینە باسیکی گشتیە نەک فەرد یا گروێک خاس. چوین داشتن سەواد ئاتفی و زانستن بەرقەرار کردن ارتبات وەگەرد چواردەورت و جامئەکەت دو موئیار و ئەساسن لە داشتن سەواد و تەنیا داشتن مەدرەک دانشگایی لە کومەڵگە ناتوانێ بوتە مەمەر پێشڕەفت یەک کۆمەڵگە.

مەنسور جەوانمیری

٢٠٢٠.٠٥.٢٤

 

 

 

 

 

بازدیدها: 267

19 comments

  1. This is really interesting, You’re a very skilled
    blogger. I have joined your feed and look forward to seeking more of your wonderful post.
    Also, I have shared your web site in my social networks!

  2. Nice post. I was checking continuously this blog and I’m impressed!
    Extremely helpful info specially the last part :
    ) I care for such info much. I was seeking this certain info for a very long time.
    Thank you and best of luck.

  3. I know this if off topic but I’m looking into starting my own blog and was wondering what all is required to get set up?
    I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?
    I’m not very web savvy so I’m not 100% positive.

    Any tips or advice would be greatly appreciated. Many thanks

  4. Good day! Do you know if they make any plugins to help with SEO?
    I’m trying to get my blog to rank for some targeted keywords but I’m not seeing very good success.
    If you know of any please share. Cheers!

  5. Nice weblog here! Additionally your web site rather a
    lot up very fast! What host are you the usage of?

    Can I get your associate link on your host? I want my site loaded up as quickly as yours lol

  6. I’m impressed, I must say. Seldom do I come across a blog that’s both equally educative and engaging, and without a doubt, you’ve hit the nail on the head.

    The problem is something too few people are speaking intelligently about.
    Now i’m very happy that I stumbled across this during my search for something relating to this.

  7. This is a topic that’s close to my heart… Thank you! Exactly
    where are your contact details though?

  8. It’s the best time to make a few plans for the future and it’s time
    to be happy. I’ve learn this post and if I could I want to suggest you few fascinating things or advice.
    Maybe you can write subsequent articles referring
    to this article. I desire to read more things approximately it!

  9. Great post however I was wondering if you could write a litte more on this topic?
    I’d be very thankful if you could elaborate a little bit further.
    Cheers! adreamoftrains webhosting

  10. Thank you for every other informative website.
    Where else could I get that type of info written in such an ideal method?

    I’ve a project that I’m just now working on, and I
    have been on the look out for such information.

  11. I will immediately grab your rss feed as I can not find your e-mail subscription hyperlink or
    newsletter service. Do you’ve any? Kindly permit me
    understand in order that I may subscribe. Thanks.

  12. First of all I want to say great blog! I had a quick question in which I’d like
    to ask if you do not mind. I was curious to know how you center yourself and clear your head prior to writing.
    I have had difficulty clearing my mind in getting my ideas out there.
    I do take pleasure in writing but it just seems like the first 10 to 15 minutes
    are generally lost just trying to figure out how to begin. Any suggestions or hints?
    Cheers!

  13. I have been surfing online more than three hours today,
    yet I never found any interesting article like yours.
    It’s pretty worth enough for me. In my view, if all website owners and bloggers made good
    content as you did, the internet will be a lot more useful than ever before.

  14. I am sure this piece of writing has touched all the internet viewers, its really really fastidious post
    on building up new weblog.

  15. Excellent web site you have here.. It’s difficult to find good quality writing like yours nowadays.

    I seriously appreciate people like you! Take care!!

  16. WOW just what I was looking for. Came here by searching for web hosting reviews

  17. all the time i used to read smaller articles that
    as well clear their motive, and that is also happening
    with this paragraph which I am reading here.

  18. hey there and thank you for your information – I have definitely
    picked up something new from right here. I did however expertise some technical issues using this website, since
    I experienced to reload the site lots of times previous to I could get
    it to load properly. I had been wondering if your hosting is
    OK? Not that I am complaining, but slow loading instances times will sometimes affect your placement in google
    and can damage your quality score if ads and marketing with Adwords.
    Well I am adding this RSS to my email and could look out for much more of your
    respective intriguing content. Ensure that you update this again soon.

  19. Hello! I’ve been reading your website for a long time
    now and finally got the bravery to go ahead and give you a shout out
    from Kingwood Tx! Just wanted to say keep up the great work!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *